TABLOYA BAKIN VE RENKLERİ SÖYLEYİN KELİMELERİ DEĞİL


SARI MAVİ TURUNCU

SİYAH YEŞİL KIRMIZI

MOR YEŞİL MAVİ

YEŞİL MAVİ SİYAH


YEŞİL SARI MOR





















NEDEN ZORLANIYORSUNUZ?









SAĞ-SOL BEYİN ÇAKIŞMASI

SAĞ BEYNİNİZ RENGİ SÖYLEMEYE ÇALIŞIRKEN

SOL BEYNİNİZ OTOMATİK OLARAK OKUMAYA ÇALIŞIYOR

Bir bütün olan beynin yansını yoğun olarak kullanıp diğer yarısını ihmal eden insanların performanslarında yetersizlikler, kusurlar görülür. Fakat, diğer yarının da geliştirilmesi, son derece ilginç, harika sonuçları beraberinde getirir. İki lobun birlikte çalışmasıyla 1+1=2 şeklinde aritmetik bir artış olmaz; verim kat be kat artar.

Bir örnek verecek olursak; futbol dünyasında sağ ayağını ya da sol ayağını çok iyi kullanan futbolcular var. Örneğin, her iki ayağını da son derece iyi kullanan Hagi´nin futbol dünyasındaki yeri çok farklı, değil mi?

Çocuklar, beynin iki yansını beraber kullandıkları halde, onlara hayâl gücü ve hafıza gibi sağ beyin fonksiyonlarıyla ilgili eğitimden çok, mantık ve ezbere dayanan eğitim verilmesi sonucunda bu yetenekleri büyük ölçüde yok olmaktadır.

SAĞ BEYNİN ÖNEMİ

Klâsik eğitim sisteminde daha çok sol lob ağırlıklı akademik bilgilere prim verilmekte, sağ lobun faaliyetleri ise maalesef ihmal edilmektedir.

Beynin, farklı fonksiyonlara sahip iki lobu olduğu keşfedilen günümüzde, eğitim sistemi hâlâ sadece beynin mantık, matematik, analiz, konuşma, yazma, listeleme gibi fonksiyonları olan sol lobunu kullanmaya devam etmektedir.

Oysa, gelişen bilimin ışığında, mantık ağırlıklı sol lobla beraber, hayâl gücü, renk, şekil, ritim, bütünü görme gibi fonksiyonları olan sezgisel, üretken sağ lob da kullanılsa, insanların üretkenlik potansiyellerinin kat kat artacağı aşikârdır.

Zaten, tarihte büyük sıçramalar yapan insanlar da, bilerek ya da bilmeyerek, beynin her iki lobunu da birlikte kullanan insanlardır.

Mantığın âdeta tek başına gittiği yerle, sezgi, hayâl ve renklerle el ele gittiği yer bir olur mu?

Sağ lobun da devreye sokulması, insana aynı zamanda duyusal keskinlik kazandırmakta, hedefini sürekli ve herşeyiyle canlı tutan o insana müthiş bir motivasyon kazandırmaktadır.

Bilgisayarların bile matematik ve mantık işlemlerini yapabildiği günümüzde, bunlardan daha önemli bir özellik çıkıyor karşımıza: Üretken düşünce, üretken zekâ.

Hayâl gücü, yeni fikirler oluşturma, orijinalite gibi değerler, insan zihninin üretkenliğini ortaya koyar. Bilgi dünyasına uçtuğumuz günümüzde asıl fark, işte bu noktadadır. Yâni, geleceğin başarılı insanları, üretken zekâya, hayâl gücüne, esnekliğe ve güçlü vizyona sahip insanlar olacaktır.

Eğitim sistemi ise, bu hedefe ulaştırmak bir yana, insanları yalnızca sol lobun fonksiyonları içine âdeta hapsetmektedir.

İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin resimleri incelendiğinde, her birinde orijinalite ve üretkenliğin izleri açıkça görülmektedir. Aynı öğrenciler dördüncü sınıfa geldiklerinde ise, tek düzeliğin ve kendini birilerine beğendirme arzularının yoğunlaştığı, elma şekerine benzer, tek tip ağaçlar, tek tip evler, aynı tür insan resimlerinin ortaya çıktığı görülmektedir.

Okul öncesi çocuklar daha çok renkler ve görüntülerle düşünmek gibi, dış etkilere daha açık ve çok farklı fantezilere sahiptir. Fakat, okulda bu özellikler bastırılınca, sol beyin, sağ beynin de bazı fonksiyonlarını yüklenmek zorunda kalıyor ve aşırı derecede zorlanıyor. Bu arada, zayıf kalan sağ beyin hırçınlaşınca, çocuklarda birtakım ruhsal dengesizlikler de görülebiliyor.

Aynı zamanda, bu tek yönlü, yâni yanlış ve aşırı bilgi yüklenmesi sonucunda beyinler köreliyor, çocuklarda üretkenlik, merak ve öğrenme istekleri yok oluyor.

Bu çocuklar büyüdüklerinde, özellikle sağ beynin gerekli olduğu durumlarda dâima başarısız oluyorlar.

DENGELİ KULLANIMININ SONUÇLARI

Prof. Orstein, iki beyin işbirliği içinde çalıştığı zaman, genel yetenek ve etkide çok büyük artış olduğunu ortaya koydu. Çünkü, beynimiz, standard matematikten farklı bir şekilde çalışıyor; sağ ve sol beyin birlikte çalıştığı zaman, iki kat değil, beş-on kat daha etkili sonuçlar ortaya çıkıyordu.

Buraya kadar söylediklerimizin ışığında, artık şunları rahatlıkla söyleyebiliriz: Belirli konularda gerçek anlamda uzmanlaşmak, ancak bu iki beynin işbirliği ile mümkün olabilir.

Tarihteki bütün dehâlar, büyük buluş yapanlar, üstün kişiler, hep beyninin iki yarısını da mükemmel bir işbirliği içinde kullanan kimselerdir.

Örneğin Fatih Sultan Mehmet, İstanbul´u almak için gerekli bütün planları, hazırlıkları yaptı, uygulamaya geçti. Bunlar için daha çok, beyninin mantık ağırlıklı sol lobunu kullandı. Fakat, Bizanslılar´ın Halic´e zincir gerip Osmanlı gemilerinin önünü kesmeleri üzerine hemen sezgi ağırlıklı sağ lob evreye girdi ve tarihte ilk defa, gemiler karada yürütülerek, bir gecede Kasımpaşa´dan Halic´e indirildi. Sonuç malum.

Evet, dünyamızdaki karmaşa ve problemleri çözmek için, beynimizin iki yarısını birlikte kullanmamız gerekiyor.

Özellikle karmaşık sorunların çözümünde, geniş ve uzun vadeli olabilecek kararlarda sağlıklı sonuçlara ulaşabilmek için, beynin her iki yanının işbirliği içinde çalışması şarttır.

Öğrenilen bilgilerin, geçici bir ezber olarak kalmayıp kalıcı hafızada dosyalanması ve ömür boyu kullanılabilmesi, her iki beynin de öğrenme işine aktif olarak katılmasıyla mümkündür.

Beynimizdeki zincirleri kırıp, beynimizi tutsaklıktan kurtarıp, orada uyuyan dâhiyi uyandırmak için yapmamız gereken en önemli şeylerden biri, ciddi bir hafıza eğitimiyle fotoğrafik bir belleğe sahip olmaktır.

Temel hafıza tekniklerini öğrenip kullandığınızda,

* Sadece hafızanız güçlenmekle kalmayacak, üretkenliğiniz de müthiş bir şekilde artacaktır.

* Bilgiyi öğrenme hızınız artacak, zihinsel fonksiyonlarınız güçlenecektir.

* Sağ ve sol beyinleriniz arasından müthiş ve dinamik bir potansiyel ortaya çıkacaktır.

* Elbette ki, bütün bunlar, iş ve sosyal yaşantınızdaki problemlerin çözümüne büyük katkılar sağlayacaktır.

Beynin etkin kullanımında, aşağıda Abdullah´ın anlatacağı anekdot, sanırım ilginç bir örnek oluşturacaktır.

Yıllarca insanların doğuştan geldiğine inanılan belli bir zekâya sahip olduğu, yaşamını onunla sürdürdüğü görüşü hâkimken artık günümüzde insan zekâsının sınırları, araştırmalarla birlikte yeniden çizilmeye başlandı.
Bir öğrenme psikoloğu olan Howard Gardner zekâ kavramına farklı bir boyut getirdi. GARDNER, 1983’te yazdığı “Aklın Çerçeveleri” adlı kitabında kültürlerin ve bilim adamlarının zekâyı çok kısıtlı olarak tanımlayarak ele aldıklarını, zekânın bir ya da bir kaç faktörden çok daha fazlasını içerdiğini ve her insanda yedi farklı zekânın bulunduğu tezini ortaya attı.
Prof. GARDNER, çalışmaları sonucu zekâyı yeniden tanımladı. Zekâ, değişen dünyada yaşamak ve değişimlere uyum sağlamak amacıyla her insanda kendine özgü bulunan yetenekler ve beceriler bütünüdür. İnsan zekâsı yaşamın her anında, bir makineyi icat ederken, bir hedefi gerçekleştirirken, insanları ikna ederken, bir söküğü dikerken veya bir resim çizerken, bir rolü canlandırırken çok farklı zaman ve durumlarda harekete geçer ve kullanılır.
Her insan sahip olduğu zekâlarla birlikte farklı bir öğrenme, problem çözme ve iletişim kurma yöntemine sahiptir.
Dünya tarihine şöyle bir bakıldığında, GARDNER’ın teorisini destekleyen pek çok önemli ayrıntıya, olaya rastlanabilir. Dünyanın en ünlü atletleri, en büyük müzisyenleri girdikleri IQ sınavlarından çok düşük puanlar almışlardır. Böylesine düşük IQ puanlarına göre bu insanlara zeki diyemiyorsak, onları kendi alanlarında bu denli başarılı kılan ne olabilir? Bu başarılı insanların zihinsel yeterliliği farklı ilgi ve beceri alanları ile yeniden tanımlanabilir. Çünkü her insanın kendini ifade ederken kullandığı dil farklıdır. Bir müzisyen kendini yaptığı bestelerle, bir tiyatrocu kendini canlandırdığı rollerle ya da bir ressam çizgileri ile kendini ifade eder.
Her insan farklıdır, tektir ve özeldir. Her insanın da insanlık kültürüne katkısı farklı yönlerdedir.
Prof. GARDNER yıllar boyu hâkimiyetini sürdüren insanların tek bir zekâya sahip oldukları IQ denen zekâ anlayışını kırdı. GARDNER’a göre insanların sahip oldukları çoklu zekâların her biri yaşamak, öğrenmek, problem çözmek ve insan olmak için kullanılan etkili birer araçtırlar.
1995 yılında Doğa Zekâsı 8. zekâ olarak kabul edildi.
Sözel-Dilsel Zekâ Nedir?
Sözel-Dilsel Zekâ, dili etkili bir biçimde kullanma, kelimelerle ve seslerle düşünme, dildeki kompleks anlamları kavrayabilme, insanları ikna edebilme, dildeki farklı yapıları fark edebilme, yeni yapılar oluşturabilme, farklı dilsel kalıplarla ilgilenme becerisidir.
Sözel-Dilsel Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Farklı kelimeleri, sesleri, ritmleri, renkleri dinler ve tepkide bulunur.
•   Dinleyerek, okuyarak, yazarak ve konuşarak öğrenir.
•   Cümleleri dinler, yorumlar, farklı bir tarzda ifade eder ve söylediklerini hatırlar.
•   Okuduklarını anlar, özetler ve kolaylıkla hatırlar.
•   Farklı zamanlarda, farklı amaçlar için, farklı gruplara etkili bir biçimde hitap edebilir.
•   Dinleyicileri, konuşmaları ile etkiler. Okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dil sanatlarında farklı yapılar oluşturabilir.
•   Dilbilgisi kurallarını etkili bir şekilde kullanarak yazar. Kelime dağarcığı zengindir.
•   Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.
•   Hikâye, şiir yazma gibi etkinliklerden zevk alır.
•   Yeni dil formları oluşturur.
•   Etkili dinleme becerilerine sahiptir.

Matematiksel-Mantıksal Zekâ Nedir?
Matematiksel-Mantıksal Zekâ, sayılarla çalışma, muhakeme etme, tümevarım ve tümdengelim teknikleri ile düşünebilme, soyut ve sembolik problemleri çözebilme, kavramlar, düşünceler ve fikirler arası kompleks ilişkileri algılayabilme becerisidir.
Matematiksel-Mantıksal Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Neden-sonuç ilişkilerini çok iyi kurar.
•   Somut cisimleri soyut sembolik ifadelere dönüştürebilir.
•   Mantıksal problem çözümlerinde başarılıdır.
•   Hipotezler kurar ve sınar.
•   Bulmaca ve zekâ oyunlarını sever.
•   Miktar tahminlerinde bulunur.
•   Grafikler ya da şekiller halinde verilen(görsel) bilgileri yorumlar.
•   Bilgisayar programları hazırlar.
•   Grafik, şema, şekillerle çalışmaktan hoşlanır.

Görsel-Mekânsal Zekâ Nedir?
Görsel-Mekânsal Zekâ, resimlerle, şekillerle düşünebilme, görsel dünyayı algılayabilme, şekil, renk ve dokuları zihnin gözleriyle görebilme ve bunları sanatsal formlara dönüştürebilme yeteneğidir.
Görsel-Mekânsal Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Görerek ve gözleyerek öğrenir.
•   Kolaylıkla yön bulma becerisine sahiptir.
•   Grafik, diyagram, harita, şekil ve modelleri yorumlayabilir.
•   Dinlediklerinden zihinsel objeler, hayaller, resimler üretir. Öğrendiği bilgileri hatırlamada bu zihinsel resimleri kullanır.
•   Çizmek, resim yapmak, boyamak ve modeller oluşturmaktan zevk alır.
•   Üç boyutlu ürünler hazırlamaktan hoşlanır.
•   Origami ve maketler hazırlar. Bir objenin farklı açılardan perspektifini anlayabilir, onu zihninde canlandırabilir.
•   Öğrendiği bilgileri somut ve görsel sunuşlara dönüştürür.
Kinestetik-Bedensel Zekâ Nedir?
Kinestetik-Bedensel Zekâ, aklın ve vücudun mükemmel bir fiziksel performansla birleştirilerek belli bir amaca yönelik faaliyetlerin sergilenebilmesi yeteneğidir.
Kinestetik-Bedensel Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Zihin ve vücut koordinasyonlarını etkili bir biçimde kullanır.
•   Sağlıklı yaşam konusunda vücuduna özen gösterir.
•   Fiziksel işlerde, görevlerde denge, zerafet, maharet ve dakiklik gösterir.
•   Çevresini, nesneleri, eşyaları dokunarak ve hareket ederek inceler. Öğrendiklerine dokunmayı ya da onları kullanmayı tercih eder.
•   Fiziksel maharet isteyen alanlarda (dans, spor ...) yenilikler keşfeder ve farklılıklar ortaya çıkarır.
•   Rol yapma, atletizm, dans, dikiş nakış gibi alanlarda yeteneği vardır.
•   Aktif katılımla daha iyi öğrenir. Söylenenden daha çok yapılanı hatırlar.
•   Gezi-inceleme, model/maket yapma gibi fiziksel aktivitelere katılımdan zevk alır.
•   Organizasyon yapma özelliği gelişmiştir.
•   Bulundukları çevreye ve onu kapsayan sistemlere karşı duyarlıdır ve sorumlu davranır.

Kişilerarası-Sosyal Zekâ Nedir?
Kişilerarası-Sosyal Zekâ, insanlarla birlikte çalışabilme, sözel-bedensel zekâ dilini etkili bir biçimde kullanarak çok farklı karakterlere sahip insanlarla kolaylıkla iletişim kurabilme, insanları yönetebilme, onlarla uyumlu çalışabilme ve insanları ikna edebilme becerisidir.
Kişilerarası-Sosyal Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Yaşıtları ile ya da farklı yaş grupları ile birlikte olmaktan zevk alır.
•   Diğer insanların duygularına karşı duyarlıdır.
•   Diğer insanları konuşmaları ile etkiler.
•   Grup ve takım çalışmalarından, çok özel ve mükemmel ürünler ortaya çıkararak, gruplar halinde çalışmaktan zevk alır.
•   Farklı kültürler, farklı yaşam tarzları konusunda çok meraklıdır.
•   Çok küçük yaşlarda bile toplumsal ve politik sorunlarla ilgilenebilir.
•   Güçlü bir espri yeteneğine sahiptir.
•   Davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilir.
•   İnsanların her türlü davranışına karşı kabul edicidir.
•   Sözel ve bedensel dili etkili bir biçimde kullanır.
•   Farklı ortamlara, farklı insan topluluklarına girdiklerinde kolaylıkla uyum sağlayabilir.
•   İnsanları organize etme yetenekleri vardır. Liderlik vasıflarını taşır.

Kişisel-İçsel Zekâ Nedir?
Kişisel-İçsel Zekâ, kendimiz hakkındaki duygu ve düşünceleri şekillendirebilme, yaşamı sürdürebilme ve yaşadıklarımızdan öğrendiklerimizle, hayat felsefemizi oluşturabilme, yaşamımızı bu doğrultuda planlama, kişisel istek ve hayaller oluşturabilme becerisidir.
Kişisel-İçsel Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Yalnız kalmaktan hoşlanırlar.
•   Yaşadığı her olay ve deneyim üzerinde çok fazla düşünür.
•   Kendi içinde bir değer ve anlayış sistemi oluşturur. Her şeyde kendinden bir şey arar.
•   Kendi duygu ve düşüncelerinin farkındadır.
•   Kendisini farklı tarzlarda ifade edebilir; yazar, ressam, heykeltraş... vb.
•   Yaşam felsefesini oluşturmaya yönelik bir anlayış içindedir.
•   Bireysel çalışmalardan zevk alır.
•   Yaşamında motivasyon kaynağı hedefleridir.
•   Kendisi üzerinde düşünmek için çok zaman harcar ve sürekli bir kişisel değerlendirme süreci yaşar.
Müziksel-Ritmik Zekâ Nedir?
Müziksel-Ritmik Zekâ, sesler, notalar, ritimlerle düşünme, farklı sesleri tanıma ve yeni sesler, ritimler üretme, ritmik ve tonal kavramları tanıma ve kullanma, çevreden gelen seslere ve müzik aletlerine karşı duyarlı olabilme becerisidir.
Müziksel-Ritmik Zekâya Sahip İnsanların Özellikleri:
•   İnsan sesi ve çevreden gelen sesler gibi çok farklı seslere karşı duyarlıdır, dinler ve tepkide bulunur.
•   Müziği yaşamında kullanmak için fırsatlar oluşturur.
•   Seslerle nota ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.
•   Müziği hareketlerle birleştirerek farklı figürler ortaya çıkarabilir.
•   Müziksel enstrümanlara karşı ilgilidir. Enstrümanları kullanmayı kolaylıkla öğrenebilir.
•   Orijinal müzik kompozisyonları oluşturabilir.
•   Ritim tutar.
•   Öğrendiği şarkıları mırıldanarak gezer.
Doğa Zekâsı Nedir?
Doğa Zekâsı, doğadaki tüm canlıları tanıma, araştırma ve canlıların yaratılışları üzerine düşünme becerisidir.
Doğa Zekâsına Sahip İnsanların Özellikleri:
•   Doğadaki hemen her canlının yaşamına ilgi duyar. Farklı canlı türlerinin isimlerine karşı dikkatlidir. Çiçek türleri, hayvan türleri onlar için çok dikkat çekicidir.
•   Zooloji, botanik, organik kimya, tıp, fotoğrafçılık, dağcılık, izcilik... vb alanlara ilgi duyar.
•   Seyahat etmeyi, belgeseller izlemeyi severken, doğa ve gezi dergilerini incelemekten hoşlanır.
•   Doğadaki bitki türlerine karşı duyarlıdır.
•   Doğanın insanlar üzerindeki ya da insanın doğa üzerindeki etkisi ile ilgilenir.
Araçlara dayalı eğitimin diğer faydaları şunlardır:
•   Öğrencilerin güdülenme düzeyleri artar.
•   Öğrenmeyi somutlaştırır.
•   Bir yaşantı ortamı sağlar.
•   Öğretme-öğrenme sürecine çeşitlilik ve değişiklik katar.
•   Laf kalabalığını (verbalizmi) önler, yani sözden ekonomi sağlar ve zamanı daha iyi değerlendirmeyi olanaklı kılar.
•   Öğrenilecek konular üzerinde daha etkili alıştırma ve pratik yapmayı sağlar.

     Önceleri doğuştan geldiğine inanılan, belli bir zeka ile doğup yaşamını onunla sürdürme görüşü hakimken, günümüzde bu anlayıştan vazgeçilmiştir. Toplum ve eğitim üzerinde yıllardır sürüp giden ve ilk görüşü yansıtan eski görüşün etkisi Ç.Z.K ile sarsılmaya başlamıştır. Ç.Z.K hemen hemen her yaş ve yetenek düzeyindeki bireyin, zihinsel fonksiyonlarını geliştirebileceğini ve bir problem karşısında bütün zekalarımızın ortak çalışarak çözüm yoluna ulaştırdığını savunmaktadır.
         Bir öğrenme psikologu olan Prof.Dr. Howard Gardner, insan zekasının geniş yelpazesinin görmezden gelindiğini ve çocukların bütün yeteneklerinin fark edilmediğini belirtip, onları belirli bir sisteme yerleştirerek onlara büyük bir haksızlık yaptığımız görüşündedir. Kaza ya da hasar görmüş beyinleri inceleyen Gardner, çoğu kez sağlıklı kalacak şekilde birbirinden bağımsız ayrı ayrı yetenekleri gözlemlemiştir.
         Gardner şöyle demiştir: “Çocuklarda ve beyin hasarlı yetişkinlerde yaptığım günlük çalışmalar beni insan doğası  ile bedensel bir olguyla derinden etkiledi. İnsanlar çok geniş ve çok sayıda kapasitelerle dolu. Bir bireyin bir alandaki üstünlüğü, bir başka alandaki gücüyle karşılaştırabilecek ve tahmin edilebilecek kadar basit değildir; çünkü bir kapasitesini yitiren bir bireyin diğer kapasiteleri sağlıklı bir şekilde devam etmektedir”. İşte, çoklu zeka kuramının çıkış noktası Gardner’in bu gözlemleri olmuştur. 
          Gardner 1983 yılında yayımladığı “Zihnin Çerçeveleri” (Frames Of Mind)  adlı kitabında “yedi ayrı zeka kapasitesi” ortaya koymuştur.
         Gardner zeka kapasitelerinin sadece bunlarla sınırlı kalmadığını daha fazla zeka alanlarının olabileceğini belirtmiştir. Nitekim 1999 yılında yayımladığı “Zeka Yeniden Yapılandırıldı” (Intelligence Reframed) adlı eserinde sekizinci zeka alanını da kapsayacak şekilde teoriyi yeniden formüle etmiştir.
       
    Gardner kapasitelere yetenek değil de, niye zeka alanları olarak nitelendirdiğini şöyle açıklamaktadır: “Eğer ben bu kapasitelere zeka değil de yetenek deseydim ve kuramın adı da çoklu yetenek kuramı olsaydı, insanlar esner ve hemen kabul ederlerdi; oysa ben insanları düşündürmek istiyorum. Bu kapasitelere zeka demekle zekanın tekil olmadığını ve şimdiye kadar düşünmediğimiz bazı şeylerin zeka olabileceğini vurgulamaktayız”. Garder’ın bu sözlerinden de anlaşılabileceği gibi bu kapasitelere yetenek desek yanlış olmaz; fakat bazılarına zeka deyip bazılarına yetenek olarak dersek hata yaparız. Mesela Mozart’a çok yetenekli deyip; ama zeki değil demek büyük haksızlık olur.
              Bundan böyle sözel ve matematiksel kapasitelerimizi   zeka   alanı   olarak   nitelendirip,   diğer    kapasitelerimizi   ( müzik,bedensel...) yetenek olarak nitelendirmek tutarsızlık  olur. Ya hepsi yetenek ya da hepsi zeka olarak nitelendirilmelidir.
TABLO1.3 ZEKAYA İLİŞKİN ESKİ VE YENİ ANLAYIŞ

1.Zeka doğuştan kazanılır, sabittir. Bu   nedenle  de asla değiştirilemez
2.Zeka, niceliksel olarak ölçülebilir ve tek   bir sayıya indirgenebilir.
3. Zeka tekildir. Yani  tek bir zeka vardır.
4. Zeka, gerçek hayattan   soyutlanarak (yani belli zeka testleri ile) ölçülür.
5. Zeka ,öğrencilere belli seviyelere göre    sınıflandırmak  ve  onların gelecekteki başarılarını tahmin etmek için kullanılır.”

   1.Bir bireyin genetiksel olarak kalıtımla  birlikte getirdiği zeka kapasitesi geliştirilebilir ve değiştirilebilir.                         2.Zeka, herhangi bir performansta, üründe veya problem çözme sürecinde   sergilendiğinden sayısal olarak hesaplanamaz.
3.Zeka, çoğuldur ve çeşitli yollarla sergilenebilir.
4.zeka, gerçek hayat durumlarından veya koşullarından soyutlanamaz.
5. Zeka öğrencilerin sahip oldukları   gizil güçlerini veya doğal potansiyellerini anlamak ve onları başarmak için uygulayabilecekleri farklı yolları keşfetmek için kullanır.”               

                                                                         
Çoklu Zeka Kuramının İlkeleri
1)    İnsanlar çok fazla zeka türüne sahiptir.
2)    Her insan, aktif olarak kullandığı zeka ile özel bir karışıma sahiptir.
3)   Her  insanın  kendine özgü bir zeka profili vardır.
4)       Zekaların her biri insanda farklı bir gelişim sürecine sahiptir.
5)       Bütün zekalar dinamiktir.
6)       İnsandaki zekalar tanımlanabilir ve geliştirebilir.
7)       Her insan kendi zekasını tanıma ve geliştirme fırsatına sahiptir.
       Her bir zekanın gelişimi kendi içinde değerlendirilmelidir.
9)   Her bir zeka; hafıza, dikkat algı ve problem çözümü açısından farklı  bir sisteme sahiptir.
10)       Bir zekanın kullanımı esnasında diğer zekalardan da  faydalanılabilir.
11)   Kişisel alt yapı, kültür, kalıtım ve inançlar zekaların gelişimi üzerinde etkiye sahiptir.
12)       Bütün zekalar insanın kendini gerçekleştirmesi yolunda, farklı ve özel kaynaklardır.
13)       İnsan gelişimini değerlendiren tüm bilimsel teoriler Çoklu Zeka Kuramını desteklemektedir.
14)      Şu anda bilinen zeka türlerinden daha farklı zeka türleri de  olabilir.
15)       Zekanın tanımı gerçek yaşamdaki zekaya dayanır.
16)       Her zeka alt yada ikincil yetenekler içerir ya da farklı biçimlerde ortaya   çıkarır.
17)       Zeka sadece değişmekle kalmaz, aynı zamanda başkalarına  da  öğretilebilir.
18)       Zeka çok yönlülük göstermesine rağmen, kendi içinde bir bütündür.
19)       Her insan, çeşitli zeka alanlarının tümüne sahiptir.
20)        Bir insanın her alanda zeki olabilmesinin birçok yolu bulunmaktadır.
21)      Saf bir zeka çok seyrek görülür.
22)     Gelişimsel teori, çok yönlü zeka teorisini uygular.
ÇOKLU ZEKA ALANLARI VE ÖZELLİKLERİ
Ç.Z.K yer alan zeka türleri aşağıdaki gibi sınıflanmaktadır.
1)   Sözel/ Dilsel Zeka ( Verbal / Linguistik)
2)   Mantıksa/ Matematiksel Zeka( Logical / Mathematical)
3)   Görsel / Uzaysal ( Uzamsal) Zeka ( Verbal / Spatual)
4)    Bedensel / Kinestik Zeka ( Bodily / Kinesthetic)
5)   Müziksel / Ritmik Zeka ( Musical)
6)   Sosyal( Kişiler Arası) Zeka ( Interpersonal )
7)   İçsel / Öze Dönük Zekası ( Intrapersonal)
   Doğa / Doğacı Zeka ( Naturalist)
1)  Sözel/ Dilsel Zeka ( Verbal / Linguistik)
Sözel Zeka: Kelimelerle düşünme ve ifade etme, dildeki kompleks anlamaları değerlendirme. Kelimelerdeki anlamları ve düzeni kavrayabilme, şiir okuma, hikaye anlatma, gramer bilgisi, soyut ve simgesel düşünme; kavram oluşturma ve yazma gibi karmaşık olayları içeren, dili üretme ve etkin kullanma becerisidir.
Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri:
1)   Normal öğrencilerden daha iyi yazarlar.
2)    Uzun hikayeler ve fıkralar anlatırlar.
3)   İsim, yer ve tarihleri hafızalarında rahatlıkla tutabilirler.
4)   Yaşına göre iyi bir kelime haznesine sahiptirler.
5)   Tekerlemeleri, anlamsız ritimleri ve kelime oyunları çok severler.
6)   Kitap okumayı çok severler.
7)   Dinleyerek öğrenmeyi severler.
   Yazılı veya sözlü hitabetleri çok gelişmiştir.
9)   İkna kabiliyetleri çok yüksektir.
10)   Bulmaca çözmeyi, bilmeceleri, roman ve hikaye okumayı çok severler.
11)   Farklı dilleri öğrenme yetenekleri çok yüksektir.
12)   Taklit yetenekleri çok güçlüdür.
13)   Ayrıca bu zeka alanı güçlü olan bireyler: Edebiyat, arşivcilik, dil-bilim, hukuk, siyaset gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.
BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
-   Düz anlatım yöntemi
-   Beyin fırtınası
-   Öykü anlatma
-   Örnek olay
-   Akrostiş tekniği
-   Bulmaca
-   Kavram haritaları
HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
-   BİLİŞSSEL ALAN: bilgi, kavarama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme  basamakları
-   DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme basamakları
-   PSİMOTOR ALAN: Algılama (işitmeyle ilgili uyarılma) basamağı

2)   Mantıksal/ Matematiksel Zeka( Logical / Mathematical)
Mantıksal-Matematiksel Zeka: Bilimsel düşünme ya da tümdengelimci düşünmeyi çağrıştırır. Hesap yapma ve bazı şeylerin mantıksal, sistematik düzenini görebilme yeteneği olarak tanımlayabiliriz. Bu zeka alanı; uzun sayı dizilerini kolayca kavrama, analiz etme, kavramları tanıma, sayılar ve geometrik şekiller gibi  soyut sembollerle çalışma, parçalar arasında ilişkiler kurma veya bu parçalar arasındaki farklılıkları görme kapasitesini gerektirir.
  Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri:
1)  Nesnelerin oluşumu veya nasıl çalıştığına dair  çok fazla soru sorarlar.
2)  Matematik deresini çok severler.
3) Zeka oyunlarından, deney yapılmasından, sınama, sorgulama ve araştırmalardan zevk alırlar.
4) Grafik ve şemaları yorumlayabilir ve bunlarla çalışmaktan çok hoşlanırlar.
5) Akıl yürüterek, soyut modeller tasarlayarak, sayılarla düşünerek, ilişkiler ve bağlantılar kurarak öğrenirler.
6)   Bilgisayar oyunlarını oynamaktan hoşlanırlar.
7)  Miktar tahminlerinde bulunurlar.
  Somut cisimleri, soyut sembolik ifadelere dönüştürebilirler. 
9)  Muhasebe, matematik, mühendislik, istatistik, bilgisayar, ekonomi ve fen bilimleri gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.
BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
-   Problem çözme
-   Beyin fırtınası
-   Hesap yapma ve sayısal işlemler
-   Nesneleri sınıflara ayırma
-   Bilimsel düşünme
-   Sokrat türü sorgulama
-   Örnek olayı akıl yürüterek sonucunu kestirme
-   Sinektik tekniği

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
-   BİLİŞSEL ALAN:  kavarama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme basamakları
-   DUYUŞSAL ALAN: örgütleme, değerler sisteminde tutarlılık basamakları
3)   Görsel / Uzaysal ( Uzamsal) Zeka ( Verbal / Spatual)
Görsel Zeka : “Resimler ve imgeler zekasıdır. Görsel  dünyayı doğru olarak algılama ve kişinin kendi görsel yaşantılarını yeniden yaratma kapasitesi” olarak tanımlanabilir. Şekil, renk, biçim ve dokunuşu zihnin gözü ile görme ve bunları  resim olarak somut temsillere dönüştürme yeteneğini içerir.
                      Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1.   Renklere karşı çok hassas ve duyarlıdır.
2.   Arkadaşlarına göre daha çok hayal kurarlar.
3.   Yaşına göre yüksek düzeyde beceri gerektiren resimler çizerler.
4.   Filmleri, slaytları ve benzeri diğer görsel sunuları izlemeyi severler.
5.   Okurken kelimelerden çok resimlerle öğrenirler.
6.   Defterlerine ve kitaplarına sık sık karamalar yaparlar.
7.   Üç boyutlu yapılar veya modeller oluştururlar.
8.   Renkleri kullanma yetenekleri gelişmiştir
9.   Harita okuma yetenekleri gelişmiştir.
10.   Satranç gibi oyunları oynamayı severler.
11.   Görüntüleri hayalinizde oluşturabilme (görselleştirebilme).
12.   Boşlukta yolunu bulabilme.
13.   Bu zeka alanı güçlü olan insanlar; resim, grafik, heykel gibi görsel sanatlarla, denizcilik, harita yapımcılığı, mimarlık gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.

BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
-   Hayal gücüyle görselleştirme
-   Konuşan resimler tekniği
-   Düşündüklerini resmetme
-   Akrostiş tekniği
-   Film  ve slaytlar
-   Gezi gözlem
HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
-   BİLİŞSSEL ALAN: uygulama, analiz, sentez, değerlendirme basamakları
-   DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme basamakları
-   PSİMOTOR ALAN: Algılama basamağı (görme ile ilgili uyarılma)

4)   Bedensel / Kinestik Zeka ( Bodily / Kinesthetic)
Bedensel Zeka: Duyularını, vücudunu uygun biçimde kullanma (dans ve beden dili), oyun oynama(spor yapma) , düşünerek  yeniden üretme, vücudunun herhangi bir bölümünü farklı yollarla kullanma yeteneğidir. 
           Günlük  hayattaki; yürüme, yemek yeme, jest ve mimiklerimiz, spor yapma, bilgisayarda yazı yazma gibi etkinlikleri yaparken bu zeka alanımızı kullanırız.
Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1)   Bedensel hareketlerini çok iyi kontrol ederler. Bir eliyle bir şey yaparken diğer eliyle başka bir şeyler yapabilirler.
1.   Taklit yetenekleri gelişmiştir.
2.   Sportif çalışmalarda başarıdırlar.
3.   Yüz-beden ifade yollarını ustalıkla kullanabilirler.
4.   El-parmak koordinasyonunda başarılıdırlar.
5.   Konuşmayı, dans etmeyi, hareket etmeyi çok severler.
6.   Uzun süre hareketsiz kalamazlar. Sınıfta hareketsiz kalırlarsa sınıfın huzurunu bozabilirler. Bunun için bu öğrencilere bedenlerini kullanacakları bazı etkinlikler ( drama, rol yapma teknikler kullanarak bu öğrencileri görevlendirme, tahtayı silme)  yaptırılabilir.
7.   En iyi öğrenme yolları yaparak yaşayarak öğrenmedir.
8.   Bir şeyi parçalayıp, birleştirmeyi çok k severler.
9.   El becerileri oldukça gelişmiştir.
10.    Birden fazla spor dalında başarılı olabilirler.
11.   Heykeltıraş, cerrahlık, tamirci, oyunculuk, sanatçılık, dans gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.
BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
   Gösterip yaptırma
   Drama
   Rol yapma
   Bedenin kullanabileceği etkinlikler
   Gezi gözlem

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
   BİLİŞSSEL ALAN: uygulama,
   DUYUŞSAL ALAN:  tepkide bulunma, değer verme, örgütleme basamakları
   PSİMOTOR ALAN: Algılama basamağı, Kuruluş, kılauzlanlanmış faliyet, mekanizma, karmaşık dışavuruk faliyet, uyum, yaratma basamakları

5.Müziksel / Ritmik Zeka ( Musical)
Müzik zekası diğer zeka türlerinden önce gelişir. Yani ilk önce bu zeka türümüz gelişir. Daha çocuk anne karnındayken dışarıdaki sesleri, titreşimleri duyabilmektedir. Bazılarına göre “işitsel-titreşimsel zeka” olarak da tanımlanmaktadır. 
       Müziksel Zeka: Ritmik ve tonal kavramları tanıma ve kullanma ile çevreden gelen seslere, insan seslerine ve müzik aletlerine duyarlılık kapasiteleri içerir.

Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1   Şarkı melodilerini çok iyi hatırlar.
2   Güzel sesleri ve şarkı söyleme yetenekleri vardır.
3    Müzik dersini çok severler.
4.      Farkında olmadan kendi kendine mırıldanırlar.
5.   Şarkı dinlemekten çok hoşlanırlar.
6.   Müzik aletlerini iyi bir şekilde çalabilirler.
7.   Seslere karşı aşırı duyarlıdırlar.
8.   Olayları müziksel dille düşünürler.
9.   Melodilerle, ritimlerle, empati kurarak, müziğin yapısını kavrayarak öğrenirler.
10.   Şarkıcılık, bestecilik, müzisyenlik gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.

BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
1   Ritm
2   Fon müzikleri
3   Akrostiş
4   İlahi

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
1   BİLİŞSSEL ALAN: uygulama,
2   DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, basamakları
3   PSİMOTOR ALAN: Algılama basamağı (işitme ile ilgili uyarılma), Kuruluş ( duygusal kuruluş)

6.Sosyal ( Kişiler Arası) Zeka ( Interpersonal)
          Sosyal Zeka: Çevredekilerle iletişim kurma, onları anlama, kişilerin ruh durumlarını anlama, yeteneklerini  tanıyabilme gibi kapasiteleri içerir. Öğretmenler, psikologlar, bu yetilerini ustalıkla kullanırlar.
   Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1)   Sözlü ve sözsüz iletişimde becerilidirler.
2)   Arkadaşlarıyla iyi geçinirler.
3)   Başkaların, davranışlarının ardındaki niyeti fark edebilirler.
4)   Gruba canlılık ve hareket getirir.
5)   Sosyal ortamlarda bulunmayı çok severler.
6)   Diğer insanları konuşmalarıyla etkiler.
7)   Farklı kültür ve farklı yaşamları çok merak ederler.
   Gruplar halinde çalışmaktan hoşlanırlar.
9)   Çok kolay uyum sağlayabilirler.
10)   Organize etme, liderlik yapma gibi yetenekleri vardır.
11)   Çok güçlü espri yetenekleri vardır .
12)   Başkaları daima onlarla olmak isterler.
13)   Empati yetenekleri oldukça gelişmiştir.
14)   Başkalarına hal hatır sorarlar.

BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
1.   Grup tartışması
2.   Beyin fırtınası
3.   Rol yapma
4.   Toplumsal konularla ilgili tartışmalar
5.   Altı şapkalı düşünme tekniği
6.   Panel
7.   Çember tekniği
8.   Workshop

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
- BİLİŞSSEL ALAN: bilgi, kavrama,uygulama, analiz, sentez, değerlendirme basamakları
- DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme basamakları
- PSİMOTOR ALAN: Algılama basamağı

7)   İçsel / Öze Dönük Zekası ( Intrapersonal)
           İçsel Zeka: İnsanın duygularını, duygusal tepki derecesini, düşünme sürecini tanıma, kendini yansıtma, öz benliğini anlama yetisi, ve önsezi gibi kendi iç görünüşünü bilmesidir. Başka bir deyişle kendi bilincimizi tanımamızı ve kendi kendimizi analiz edebilmemizi sağlar. Bizim kendi kişiliğimiz ve kendimizi aşma yeteneğimiz içsel zekamızın işleyen kısmıdır.
I.   Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1.  Bağımsız olma eğilimindedirler.
2.   Hayattaki başarı ve başarısızlıklarından ders alırlar.
3.   Yalnız oynamaktan ve ders çalışmaktan hoşlanırlar.
4.   Kendi zayıf ve güçlü yönleri hakkında gerçekçi bir görüşe sahiptirler.
5.   Çok fazla akıl danışmazlar.
6.   Hakkında çok fazla anlatmadığı fobileri vardır.
7.  İçsel zeka özeldir. Dilsel, müziksel, kişiler arası, bedensel gibi tüm  zeka türlerini kapsar.
8. Çok iyi konsantrasyon sağlayabilirler.  Gardner’e bu zeka alanımız çok önemlidir; çünkü birey kendini çok iyi bilmeli ki hayatta başarılı olabilsin.
9.  Derin düşünme becerilerine sahiptirler.
10.  Yazarlık, sosyal hizmet uzmanlığı, ressamlık, dini liderlik, psikolog,     sanatçı vb. alanlarda başarılı olabilirler

BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
1.   Sen Olsaydın Ne Yapardın
2.   Öğrencilerin Duygu Ve Tecrübelerinden Yararlanma Tekniği
3.   Örnek Olaydaki Kişiler Yerine Kendini Koyması
4.   Duygu Ve Heyecan Anları
5.   Hayal Etme
6.   Altı Şapkalı Düşünme Tekniği
7.   Konuşan Resimler Tekniği

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
1.   BİLİŞSSEL ALAN: karama,uygulama, analiz, sentez, değerlendirme basamakları
2.   DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, değerler   sisteminde  tutarlılık basamakları
3.     PSİMOTOR ALAN: algılama basamağı ( duyusal uyarılma) , kuruluş  ( duyusal kuruluş)

   Doğa / Doğacı Zeka ( Naturalist)
              Gardner 1980’li yılların başında yedi zeka alanı tanımlamış; fakat 1996 yılında zeka alanı olarak adlandırılmayı açıkça hak eden bir beceri keşfettiğini belirtmektedir. Daha önceki yedi olan zeka türüne sekizinci zeka türü olarak doğa zekasını eklemiştir.
               Doğa Zekası: Kayalar ve çimler ile flora, fauna çeşidi de dahil olmak üzere; bitkileri hayvanları, dağları, denizleri tanıma yeteneğidir.
 Kısaca doğa zekası tabiatı tanıma ve tabiatla bütünleşme kapasitesi de diyebiliriz.
Bu  Zeka Alanı Güçlü Olan Öğrencilerin Bazı Özellikleri
1)    Doğadaki her canlının yaşamına ilgi duyarlar.
2)    Belgesel izlemeyi, seyahat etmeyi çok severler.
3)    Doğanın insanlar üzerine etkisi ile ilgilenirler.
4)    Canlılarla iletişim kurarlar. Onlarla konuşurlar.
5)    Bitki yetiştirmeyi çok severler.
6)    Toprakla oynamaktan zevk alırlar.
7)    Sınıftaki çiçekleri sular ve onların bakımını üstlenirler.
    Çevre ve hayvan haklarını savunurlar.
9)    Doğa ve canlıları ilgilendiren konularda çok başarılıdırlar.
10)     Doğayı gözlemleme yeteneği kazanarak, kendisinin de bu   
11)    Dünyanın bir parçası olduğunun farkına vararak öğrenirler.
12)     Zooloji, botanik, kimya, biyoloji, arkeoloji, tıp, fotoğrafçılık, dağcılıkla ilgili alanlarda başarıyla çalışabilirler

BU ZEKAYLA İLGİLİ KULLANABİLECEK YÖNTEM VE TEKNİKLER
1   Doğa gezileri
2   Doğa ile ilgili similasyonlar oluşturma
3   Doğa ile ilgili örnek olaylar.
4   Teleskop, dürbünle vb araçlarla yapılan incelemeler.
5   Doğa resimleri.

HANGİ HEDEFLERE ULAŞMADA KULLANILIR
1   BİLİŞSSEL ALAN: bilgi,kavrama,uygulama, analiz, sentez, değerlendirme
2   DUYUŞSAL ALAN: alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, değerler   
          sisteminde tutarlılık basamakları
3    PSİMOTOR ALAN: algılama, kuruluş, kılavuzlanmış faaliyet, basamağı


II.   Zeka Türü   Sevdikleri   Yetenekleri   En İyi Öğrenme Yolu   Mesleği
Dil İle Öğrenenler   Okuma, yazma,hikaye anlatma   İsimleri,yer ve tarihleri hatırlama kelimelerle düşünme   Kelimeleri görme,duyma ve söyleme   Öğretmen, gazeteci, yazar, hukukçu
Mantık-Matematiksel Öğrenenler
   Deney yapma,sayılarla uğraşma, düşünme,soru sorma, ilişkileri ortaya çıkarma   Matematik, akıl yürütme, mantık ve problem çözme   Kategorilere ayırma, soyut örüntü ve ilişkileri sınıflayarak çalışma   Bilim  adamı, mühendis, muhasebeci, bilgisayar programcısı
Uzamsal Öğrenen   Çizme, inşa etme, bir şeyler yaratma ve tasarlama, resimlere bakma,film izleme,satranç oynama    Zihinde canlandırma, harita, grafik okuma, yap /boz becerisi, kuş bakışı görebilme   Gözünde canlandırarak hayal etme, zihin gözünü kullanma, renk ve resimlerle çalışma   Denizci,
 izci, ressam,mimar,
topograf,
mühendis,
ışık teknisyeni
Müzikal Öğrenen   Şarkı söyleme, ezgileri mırıldanma, müzik dinleme, enstrüman çalma   Sesleri alma, melodileri hatırlama,
ritimlere dikkat etme   Ritim, melodi, müzik   Orkestra şefi,
disk jokey
şarkıcı,besteci
                                 TABLO 3.1Ç.Z.K VE ÖĞRENME-ÖĞRETME SÜREÇLERİ

Bedensel/ Kinestetik öğrenen   Hareketli olma, dokunma ve konuşma, vücut dilini kullanma   Fiziksel faaliyetler ( spor,dans)   Bedenini kullanarak, dokunarak, drama ile öğrenme   Sporcu, dansçı, aktör,koreograf
Sosyal öğrenen   Çok sayıda arkadaş edinme,insanlarla
Konuşma,gruplara katılma   İnsanları anlama, yönetme, düzenleme, iletişim kurma,   Paylaşma,karşılaştırma,
İşbirliği ile çalışma, görüşme yapma   Psikolog, iş adamı, politikacı, öğretmen
Öze Dönük öğrenen   Yalnız çalışma, kendi ilgilerini takip etme   Kendini anlama, hissettiklerine odaklanma, ilgi ve hedeflerini izleme, orijinal olma   Yalnız çalışmalar, projeler, bireysel öğretim   Din adamı,
serbest meslek, araştırmacı, filozof, araştırmacı,
Doğacı öğrenen   Bitki yetiştirme, hayvan besleme, belgesel izleme, doğa sporları ile uğraşma   Doğal hayattaki önemli farklılıkları ayırt etme, avcılık, çiftçilik   Doğada çalışma, hayvan ve bitki bakımı ve inceleme, doğayla bağlantı kurma   Doğa fotoğrafçısı, avcı,veteriner, biyolog

                                               
 KAYNAKÇA
1.   BACANLI, Hasan, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yayınevi, 6. Baskı, Ankara, 20003 - 2.   BAŞBAY, Alper, Çoklu Zeka Kuramına göre eğitim programları ve sınıf içi etkinliklerin incelenmesi, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, H.Ü Sosyal Bilimler Ens. Ankara 2000 - 3.  BÜMEN, Nilay,Okulda Çoklu Zeka Kuramı, PegemA Yayıncılık, Ankara  2002 - 4.  DOĞAN, Recai – Cemal Tosun, İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimi, PagemA yayıncılık, Ankara 2002 - 5.  PEKTAŞ, Pelin, Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi öğretiminde Çoklu Zeka Uygulamaları, Özel Ceceli Okulları yayınları, Ankara 2002  - 6.  SABAN, Ahmet, Çoklu Zeka Teorisi, Nobel Yayınları, Ankara 2001 - 7. SEBER, Gonca,  Çoklu.Zeka Alanlarında Kendini Değerlendirme Ölçeğinin Geliştirilmesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, A.Ü Eğitim Bilimleri Ens. Ankara 2001 - 8.  SELÇUK, Ziya, Gelişim Ve Öğrenme Eğt. Psikolojisi, Nobel Yayınları, 2.baskı  Ankara 1999 - 9.  TARMAN, Süleyman, Program Geliştirme Sürecinde Çoklu Zeka Kuramının Yeri, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, H.Ü Sosyal Bilimler Ens. Ankara 1999 - 10. YAVUZ, K.Eren, Çoklu Zeka Teorisi Ve Uygulamaları, Özel Ceceli Okulları yayınları, Ankara 2001 - 11.  http://www.elma.net.tr - 12. http:// www.rehberlik.com/czeka/czindex.htm

EĞİTİM SUNULARI

::	Etkili Ders Çalışma
::	Okul Çevre İlişkisi
::	Sosyal Bilgiler Ve Hayat Bilgisi Öğretimi
::	Okula Dayalı Yönetim
::	Öğrenme Stratejileri
::	Öğrenci Başarısı
::	Öğrenme Ürünleri Ve Öğretme
::	Öğrenmenin Oluşumu
::	Öğrenmeyi Öğrenme
::	Öğretim
::	Planlı Okul Gelişimi
::	Problem Çözme Teknikleri
::	Verimli Ders Çalışma
::	Aktif Öğrenme
::	Altı Şapka Düşünme Tekniği
::	Anne Baba Eğitimi
::	Etkili Öğretmenlik
::	Etkili Sunuş
::	İçimizdeki Biz

Detaylı Bilgi İçin Aşağıdaki Siteleri Ziyaret Edebilirsiniz

<****** type=text/**********> <****** src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js" type=text/**********> <****** name=google_ads_frame marginWidth=0 marginHeight=0 src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/ads?client=ca-pub-7225011241464490&dt=1192576528849&lmt=1191432837&format=468x60_as&output=html&correlator=1192576528834&url=http%3A%2F%2Fwww.psikolojikdanisma.net%2Fegitim_sunulari.htm&color_bg=FFFFFF&color_text=000000&color_link=FF9900&color_url=0000FF&color_border=FFFFFF&ad_type=text&ref=http%3A%2F%2Fwww.psikolojikdanisma.net%2Fsunular.htm&ga_vid=872429494.1192576326&ga_sid=1192576326&ga_hid=570043920&ga_fc=true&flash=9&u_h=800&u_w=1280&u_ah=740&u_aw=1280&u_cd=32&u_tz=180&u_his=3&u_java=true" frameBorder=0 width=468 scrolling=no height=60 allowTransparency>

Ana sayfaya Geri Dön

PSİKOLOJİ ARŞİVİ

Üstün Zekalılar

Aileye Öneriler

Çocuğunuzda fark ettiğiniz akademik ve sosyal becerilerdeki farkın anne-baba birlikte gözleyip değerlendirmeli sınıf öğretmeni bu durum hakkında bilgilendirilerek yardım talebinde bulunmalıdır

Çocuğun üstün zekalı ve üstün yetenekli olduğu tespit edildiğinde çocuk bundan haberdar edilmemelidir Bu özelliğinden dolayı kardeşleri ve sınıf arkadaşlarıyla kıyaslanmamalı ve kıyaslama yapılıyorsa da bu çocuğa yansıtılmamalıdır.
Çocuğa üstün zekalı ve üstün yetenekli olduğunu asla söylemeyin ve belli etmeyin Yaşına uygun özelliklerine göre telkinlerde bulunun çocuğun sahip olduğu özelliklerinden kaynaklanan ( kendini üstün görme. önde olma isteği, inatçılık, bencillik v.b. ) durumlar ortaya çıktığında onun diğer yaşıtlarından farklı olmadığı ve her çocuğun iyi yapabildiği şeyler olduğu ve onun da bu yüzden bazı şeylerde daha iyi olduğu vurgulanmalıdır. Aynı ilgi, isteği göz ardı edilmeli, kendisiyle ilgilenildiği çok fazla belli edilmemelidir.

Çocuğunuzu sevdiğinizi ona açıkça belli edip normal bir çocuk gibi davranın. Bireysel farklılığı göz önünde bulundurmayın. Üstün zekalı- üstün yetenekli oluşuna göre değil yaşının özelliğine göre sevginizi belli ediniz.

Çocuğunuzu asla ilgisiz bırakmayın. Onunla her fırsatta ilgilenin ilginizi gösterirken laf olsun diye değil, gerçek anlamda ilgi gösterin. Aksi takdirde bunu hemen fark edeceğinden ters etki yapabilir.

Üstün zekalı, üstün yetenekli ailelerin bazılarında gereksiz bir gurur gelişebilir. Anne- baba olarak üstün zekalı, üstün yetenekli bir çocuğa sahip olmak muhakkak iyi bir şeydir. Ancak aşırı gurur çocuğun daha iyi yetişmesini engeller.

Anne-babada gelişen gurur zamanla çocuğu da sarmaktadır. Bu duruma düşmemek için anne-babaya gerekli rehberlik yapılmalıdır. Çünkü üstünlük duygusu en azından aşağılık duygusu kadar zararlı olabilir.

Eğer başka kardeşleri varsa, onlara nasıl davranırsanız ona da aynı şekilde davranın. Farklı diye kesinlikle ihmal etmeyin. Bakımını diğer kişilere bırakmayın. (Anneanne, dede, bakıcı v.b.)

Çocuğun zekası ve yeteneğini kullanabileceği ve deşarj olabilmesini sağlayıcı (puzzle, satranç, labirent oyunları, müzik v.b. ) malzemeler ( oyuncaklar ) alınmalı, ( sinema, tiyatro, resim, müzik, v b.) kültürel etkinliklerde bulunması sağlanmalı.

Çocuğunuzun sorduğu sorulara kesin ve net cevaplar verilmeye çalışılmalıdır. Kaçamak, doğru olmayan cevaplardan kaçınılmalıdır.
Çocuğunuzun zeka işlevleri ve yetenekleri bakımından normalden farklı olduğu için özel eğitime” muhtaç olduğunu unutmayın.
Çocuğunuzun ruhsal ve duygusal özellikleri için bir uzmanla ( çocuk psikiyatristi, çocuk psikologu, psikolog, pedagog, rehber öğretmen v.b. ) her zaman diyalog halinde bulunun.
 
Öğretmene Öneriler
 
1.  Üstün zekalı olduğunu düşündüğümüz öğrencinize öncelikle durumunu
tespit etmek için, okul rehber öğretmenine yoksa Rehberlik ve Araştırma Merkezine bizzat götürün.

2.  Üstün zekalı tespit edilen (zeka testleri ile belgelenen) öğrencinizi ikinci
plana itmeyin.

3. Sınıftaki müfredatı uygularken, bu tür çocukların liderlik özelliklerini tatmin
ederek taşkınlık yapmasına yahut büyüklük taslamasına engel olunmalı. Örn.( Sınıf başkanı eğitsel kollardan birinin başkanlığı, küme başkanlığı v.b.) Bu uygulama sonucunda paylaşma ve birliktelik ile ilgili çıkabilecek problemin oluşumu engellenmiş olacak ve çocuk kendini dışlanmış olarak hissetmeyecektir.

4. Ailesiyle irtibata geçilmeli ve müfredattan ayrı olarak çocuğa, düzeyine
uygun ek ödevler verilmelidir.” ona kademeli olarak ders veya ödev verin.”” Sen bunu yaparsın. diyerek onun zeka işlevini zorlama yoluna gitmeyin. Üstün zekalı çocuklar özellikleri itibariyle yazı yazmayı pek sevmediklerinden çok fazla yazı ödevi veya işler vermeyin.Daha çok ifadeye dayalı, anlatmaya yönelik ders veya ödevler verin. Üstün zekalı çocukların sayılarla arası iyi olduğundan problem çözmeye yönelik ders veya ödev verebilirsiniz. Ancak bunun dozunu çok hassas belirleyip fazla aşırısına kaçmayın.

5. Ders müfredatına ek olarak, proje geliştirme gibi yaratıcılık ve zekayı öne çıkarıcı ve geliştirici çalışmalar bütün sınıf düzeyinde yaptırılmalıdır. Örn. resim ve el işi ile ilgili çalışmalar. Böylece hem üstün zekalı çocuğun kendi potansiyelini değerlendirebilmesi hem de diğer arkadaşlarını da teşviki sağlanmalı.

6. Öğretmen, kesinlikle çocuğun kendisine ve arkadaşlarına üstün zekaya sahip olduğunu vurgulanmamalıdır. Üstün zekalı çocuklar normal çocuklardan farklı olduğu için özel eğitime muhtaçtırlar. Bu nedenle sınıfınızdaki bu öğrenci ile veya öğrencilere ilgi gösterin.

7., sınıf içinde diğer çocuklardan ayrı tutulmamalı, aynı sorumluluklar her çocuk için geçerli olmalıdır. Kıyaslama ve eleştiri sınıf düzeyinde en aza indirilmeye çalışılmalıdır. Onu asla diğer öğrencilerinizden soyutlamayın, dışlamayın. Arkadaşları ile kaynaşmasını sağlayın. Özel ilginizi ona ve diğer öğrencilere belli etmeden gösterin

8.Çalışmaların gerçekleştirilmesinde yarışma ortamı yaratıldığında, rekabet
üstün zekalı çocuğu ön plana çıkarıcı mahiyette yapılmalı. Ayrıca onu bir gurur kaynağı veya koz olarak kullanmayın. Onu olduğu gibi kabul ederek yaklaşın.

9. “ Sen, bu sınıfın en iyisisin.” “ Sen, en iyisini yaparsın.” v.b. mükemmeliyetçiliği amaçlayan ifadelerin kullanılmasından kaçınılmalıdır.

10.  Çocuktan beklentiler, diğer arkadaşlarından istenilen düzeyde farklı
oluşturulmamalıdır. Aksi taktirde çocuk kendini baskı altında hissedecek ve uyum bozuklukları baş gösterecektir.
 

Çoklu Zeka ve Çocuklar

" Eşit olmayan insanlara,
eşit davranmaktan
daha büyük eşitsizlik olamaz. "
Thomas Jefferson.


Bir öğretmen olarak öğretme eylemi, çoğumuzda bildik duygulara neden olur. Öğrencilerimizin bir insan ve bir öğrenci olarak sahip oldukları belki de tek ortak özellik benzersiz olmalarıdır.
Sınıfımızdaki bu çocuklar kimdir?
Nereden gelmişlerdir ?
İlgi ve yetenekleri nelerdir?
Yaşadıkları evin özellikleri okul yaşamlarını olumsuz olarak etkiliyor mu?
Çocuklar
farklı boy, şekil, renk, cinsiyet ve kişiliklere sahip olarak karşımıza çıkarlar.
Hepsinin farklı tercihleri,
ilgi alanları,
öğrenme türleri,
yetenek düzeyleri,
gelişim evreleri,
özgeçmişleri,
güçlü ve zayıf yanları vardır.
Bazen farklı bir kültür ve dilden de olabilirler.
Fakat hepsi de doğal bir öğrenme kapasitesine sahiptirler.
Her birinin özel bir yeteneği ve güçlü olduğu bir yanı vardır.
Hepsinin sınıf içinde kendini güvende hissetmeye ve başarıyı tatmaya gereksinimleri vardır.
Yine hepsinin kendini değerli hissetmeye, sevilmeye ve kabul edilmeye gereksinimleri vardır.
Her çocuğun benzersiz olduğu ve hepsinin okula öğrenme kapasitesine sahip olarak geldiği bu nedenle de hepsinin öğrenebileceği yaklaşımı ile yola çıkarsak, bir öğretmenin bütün öğrencilerini tanımadan, onların gereksinimleri ile örtüşecek bir öğretim planı yapamayacağı açıktır.


YAŞ VE GELİŞİM EVRELERİ
Öğretmenler ve anne babalar çocukların farklı fiziksel, duygusal ve zihinsel gelişim düzeylerine sahip olduklarını bilirler. Bu düzeyler genellikle kronolojik yaş ile uyumlu olmaz .
Yine, de okullar öğrencileri kronolojik yaşlarını temel alarak guruplandırırlar. Öğrenci ve öğretim programını bir araya getirirken dikkate alınması gereken en önemli konu bu olduğu halde eğitim sistemimiz bunu genellikle göz ardı eder.
Çocuklar için en uygun eğitimi planlamak ve sunmak için,öncelikle onların gelişim evrelerinin göz önünde bulundurulması gerekir. Her öğrencinin kişiliği ve gelişimi özgün olmakla birlikte aynı yaşlarda gösterdikleri benzer özellikler vardır.
Columbia Üniversitesinde (Çocuk ve Psikoloji Clarice kestenbaum beş-on yaş arasında iki dönemi iki evreye ayırmaktadır,Bunlar
beş-·yedi yaş ve
yedi-on yaş evreleridir.)
Beş-yedi yaş evresinde çocukların göstermiş olduğu ortak özellikler: Dikkatleri birincil olarak kendilerine yöneliktir ve bu duygularını öğretmenleri ve arkadaşlarına yayabilirler.
Gurup içinde çalışma ve oynamaya hazırdırlar,
paylaşmayı bilirler,
oturup öğretmeni dinleyebilirler,
yönergeleri izleyebilir ve konsantre olabilirler,
ne zaman ve nasıl sessiz olunması gerektiğini bilirler.
Kendileri ile barışıktırlar.
Hayali oyunlar oynayabilirler,
artistiktirler ve mizah yüklü bir düşünce yapısına sahiptirler.
Cinsel kimliklerinin farkındadırlar.
Bazı değer yargıları oluşmuş, yanlış ve doğru duygusu gelişmeye başlamıştır,
başkaları hakkında keskin yargılar geliştirebilirler.
Bedenlerinin zarar görmesine karşı duyarlıdırlar. Örneğin, bir yerleri kesildiğinde vücutlarındaki bütün kanın boşalmasından korkabilirler.
Özellikle beş yaşında ayrılık kaygısına sahip olabilirler.
Aktif bir hayal güçleri vardır. Sanki "diledikleri gerçekleşecekmiş" gibi bir hayal dünyası kurabilirler. Öğretmenler ve veliler bu hayali düşünceleri sıkça "yalan" gibi yorumlamaktadırlar. Dr. Kestenbum bu yaşlarda bunun korkulacak bir durum olmadığını, bir çocuğun hayali birinin sütünü döktüğünü ya da boyalarını devirdiğini söylerken buna gerçekten inandığını ve bu türden fantezilerin somut mantıkla yan yana olabileceğini açıklamaktadır.
Soyut düşünme becerilerine henüz sahip değildirler.
Ben merkezcidirler ve sıkça kendilerini başkalarının yerine koymayı beceremezler.
Ayakkabılarını bağlama, üç ya da iki tekerleklï bisiklete binme, top atma, zıplama, atlama ve ritimli el vurma gibi motor becerilere sahiptirler.

Bu evredeki uyarı işaretleri Basmakalıp ya da tekrara dayalı oyunlar ya da sadece kendi başına oynama.
Kayıtsız kalma ve duygusuz davranışlar.
Sınıf içinde sorunlar çıkararak kendini ifade etme.
Bu yaşlarda çocuklardaki en önemli gelişimsel değişim, öğretmenin bulunduğu ortamlarda öğretmene gereksinim duymaksızın çalışabilme becerisidir. Okul öncesi çağda öğretmenle doğrudan birlikte çalışma gereksinimi duyan çocuk yedi yaşına geldiğinde kendi başına çalışabilir.
Dr. Kestenbaum 5-7 yaş evresini, çocukların dünyayı heyecan verici bir yer olarak algıladıkları "Harika Yıllar" şeklinde tanımlamaktadır.

Bu evrede çocuklar inanılmaz bir büyüme ve gelişme göstermektedirler. Erken gelişimsel evrede verilmesi gereken uygun eğitim konusunda görüş ayrılıkları vardır. Bazı uzmanlar okul öncesi eğitim döneminde resmî akademik eğitime karşı çıkarken, bazı uzmanlar da sorunun akademik eğitim verilmesinden değil, kullanılan öğretim metotlarından kaynaklandığını öne sürmekte ve bu evrede hiçbir becerinin, aynı zamanda ve aynı yolla kazanılmayacağını savunmaktadırlar.
İkinci önemli gelişim evresi olan 7-10 yaş döneminde çocukların sahip olduğu özellikler ve beceriler :
Sezgisel düşünmenin yerini mantıksal düşünmeye bıraktığı "nedensellik dönemi'' başlar.
Bilişsel büyümenin büyük bir bölümü bu dönemde gerçekleşir.
Bu evrede çocuklar örgün eğitim için hazırdırlar.
Motor becerilerin kazanılmasında inanılmaz bir gelişme gösterirler.
Dinleme becerilerinde kaydedilir bir gelişme gözlenir.
Uzlaşma ve işbirliği için kazandıkları yeni becerileri kullanarak yakın arkadaşlıklar kurma becerisi geliştirirler.
Oyunda yenilgiyi kabul edebilirler ve yenildikleri için yıkılmazlar.
Kuralları kabullenir ve harfiyen uygularlar.
Karne, not ya da öğretmenin övgüsü gibi somut ödüllere cevap verirler.
Korkuları kabullenmezler.
Bu evredeki uyarı işaretleri:
Yaş guruplarından kendini soyutlama ya da mahrum bırakma.
İyi yapamama korkusu,
sürekli olarak ödül ve övgülere gereksinim duyma.
Her zaman birinci olma ve kazanma gereksinimi.
Karma Yaş Gurupları :
Çocukların farklı derecelerde gelişim göstermesi nedeniyle eğitimciler öğrencilerin kronolojik yaşlarına göre değil, gelişim düzeylerine göre guruplandırılmaları gerektiğini savunmaktadırlar. Birçok uzman örneğin çocuk gelişimi uzmanı David Elkind karma yaş guruplandırmasının küçük çocuklar arasındaki doğal çeşitliliği sağlamak açısından en etkili yol olduğuna inanmaktadır.
Bu yöntemde, ileri düzeydeki küçük çocuklar daha büyük ama daha yavaş çocuklar ile guruplandırılabilir, ya da büyük çocuklar küçük çocuklara rehberlik etmeleri için kullanılabilir. Bu uygulama her iki tarafa da önemli ve yararlı öğrenme yaşantıları kazandırabilir.
Çoğu stratejide olduğu gibi karma yaş guruplandırmasında da sınırlılıklar vardır.
İki ya da üç farklı gelişim düzeyi için ayrı öğretim programı uygulama,
öğretmen öğrenci arasında zayıf iletişim,
büyük çocukların velilerinin direnci ile karşılaşma gibi.
Fakat Elkind bu sorunların hiçbirinin başa çıkılmaz türden olmadığını ve karma yaş guruplandırmasının yararlarının ağır bastığını belirtmektedir. Bu konuda çeşitli öğretmen görüşleri karma yaş gurubu uygulamasını onaylayan veriler sağlamaktadır.
Örneğin:
Karma yaş guruplu sınıflarda çocuklara olgunlaşmaları için yeterli zaman sunulmaktadır.
Karma yaş guruplandırması ile doğal bir öğrenen topluluk yaratılmaktadır.
Sınıf giderek genişleyen bir aileye dönüşmektedir.
Hepimiz birbirimize öğretmekte ve birbirimizden öğrenmekteyiz.
Öğrenciler kendi öğrenme düzeyleri ile gelişim göstermektedir.
Müfredat programı ve değerlendirme her öğrenci üzerinde bireysel olarak odaklanmaktadır.


ZEKA TÜRLERİ
Geleneksel "zeka" kavramı çocuklara sunabileceklerimizin sınırlarını daraltmaktadır. Okullar zeka göstergesi olarak sözel ve matematik yetenekler üzerine yoğunlaşmıştır. Oysa psikologlar ve eğitim araştırmacıları yetenek ve zekanın, insanın pek çok özelliğini ve etkinliğini içine alan geniş bir kavram olduğu doğrultusunda inandırıcı kanıtlar ileri sürmektedirler.
Her bireyin çeşitli yetenekleri ve bir zeka kapasitesi vardır. Öğretenlerin görevi her öğrencinin kendine özgü güçlü yanlarını, daha az gelişmiş becerilerini güçlendirmek için kullanmalarına yardım etmek olmalıdır.
Stanford Üniversitesi araştırmacılarından Elizabeth Cohen yaptığı araştırma sonucunda, eğitim sistemlerinde zekanın en önemli göstergesi olarak okuma yeteneğinin temel alındığını; öğretmenlerin okuma yeteneği gelişmiş öğrencilerin her alanda başarılı olacaklarını varsaydığını, bunun sonucunda da hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin sadece bu yeteneğin geliştirilmesi üzerine yoğunlaştıklarını ortaya koymuştur.
Cohen çocukların daha başka bir çok yeteneğe sahip olduklarını ve bu yetenekler ile kendi yollarında gelişim göstereceklerini belirtmektedir.
Cohen'in belirlediği (ama bunlarla sınırlı olmayan) yetenekler:

Yaratıcılık,
Yeni fikirler ileri sürme,
Karar almada gruba yardım etme,
Sorunları ve çözümleri gözünde canlandırabilme,
Fiziksel beceriler, örneğin bedensel güç ve el becerisi (ustalık)
Usa vurma (yapıları ve ilişkileri belirleme, bunları sınıflandırma vb.

Problem çözme
Merak ve icat yeteneği
Sebat
Binet ve Weschler zeka ölçme kavramını ortaya attıklarında, zekayı doğumla belirlenmiş sabit, ölçülebilir ve değişmez bir olgu olarak varsaymışlardır.
Daha sonraki yıllarda Piaget, Vygotsky, Feuerstein ve diğerleri çocuklar üzerinde yaptıkları uzun süreli gözlemler sonucunda zekanın sabit olmadığını ortaya koymuşlardır.

Zeka,
kalıtsal yetenekler, deneyimler ve çevresel bileşenler tarafından şekillendirilir.
Öğretmenler ve veliler, çocuğa sağladıkları ortamı ve öğretim yöntemlerini değiştirerek o çocuğun zekasını da değiştirebilirler.
Kötü öğretim ve kötü çevre zekayı geriletirken, iyi öğretim ve iyi çevre zekayı artırmaktadır.
Feurstein'in çalışması bilişsel geliştirilebilirlik ilkesini başka bir aşamaya taşımıştır. Onun yetmiş ülkede kullanılan "Araçsal Zenginleştirme Programı" ve "Öğrenme Potansiyeli Değerlendirme Aracı" öğrenci merkezli eğitimi benimsemiş öğretmenlerin öğrenmeyi yönlendirme ve zekayı geliştirme konusunda yararlandıkları dünyaca tanınmış yaklaşımlardır. Harvard Universitesi'nden Howard Gardner "Sıfır Projesi" adlı bilişsel araştırma projesinde, Feurstein'in bu yaklaşımlarını güçlendiren bir kuram geliştirmiştir.


Gardner'a göre bilmemizi ve öğrenmemizi sağlayan yedi tür zeka vardır.

Bu zeka türleri:
1- Bedensel/ devin duyusal Zeka :
Bu zeka türü,
vücudunu kullanarak (dans ve vücut dili ),
oyun oynayarak (spor yapmak) ya da
yeni bir ürün yaratarak (icat yapmak)
duygularını ifade etme yetenekleri ile ilgilidir.
Bu zeka türünde gelişmiş insanlar,
spor yapmaktan ve dans etmekten hoşlanırlar,
ellerini ve bedenlerini kontrol ve koordine etmekte son derece başarılıdırlar.
Aktörler, mim oyuncuları ve sporcular bu zeka türünde gelişmiş insanlardır.
2- Sözel/ Dilsel Zeka :
Soyut ve simgesel düşünme ile,
kavram oluşturma ve kelime yazma,
dilbilgisi, şiir, hikaye anlatma,
mizah
gibi karmaşık olguları içeren dilsel üretimlerden sorumlu olan
bu zeka türünde gelişmiş insanlar,
okuma, yazma, konuşma ve tartışma gibi eylemlerde başarılı ve edebi ürünler yaratmakta isteklidirler.
3- Görsel/ Uzamsal Zeka :
Bu zekanın temelini görme duyusu ve buna bağlı olarak şekiller tasarlama ve zihinde resimler yaratma yeteneği oluşturmaktadır.
Resim, grafik ve heykel yapma;
mimarlık, haritacılık ve denizcilik gibi yüzey ve buna bağlı bilgileri kullanma;
ayrıca satranç gibi farklı derinlik ve açılardan görmeyi gerektiren beceriler bu zeka türünün kapsamı içindedir.
Görsel/uzamsal zeka türünde gelişmiş insanlar,
zihinlerinde resimler yaratır ve çizerler.
Renkleri iyi kullanabilir,
iyi harita okuyabilirler.
Görsel sanatlarda üretim yapmaktan hoşlanırlar.
4- Matematiksel/Mantıksal Zeka :
Bilimsel düşünme,
objektif gözlem yapma,
elde edilen verilerden sonuç çıkarma,
yargıya varma ve hipotez kurma yeteneklerini içeren bu zeka türü, kavramları tanıma,
sayılar ve geometrik şekiller gibi soyut sembollerle çalışma,
bir bilginin parçaları arasında ilişki kurma ya da
farklı bağıntıları fark etme kapasiteleri gerektirmektedir. Bu zeka türünde gelişmiş insanlar,
matematiksel ve bilimsel konulardan hoşlanırlar ve
benzer şeyleri eşleştirme,
karışık şekillerden resimler çıkarmada,
problem ve bulmaca çözmede başarılıdırlar.


5- Müziksel/ Ritmik Zeka :
Bu zeka türü, tonal ve ritmik kavramları tanıma ve kullanma; Çevresel seslere, insan sesi ve müzik aletlerine karşı duyarlık kapasitelerinden sorumludur.
Bu zeka türünde gelişmiş olan insanlar,
müzik aleti çalmaktan,
beste yapıp seslendirmekten hoşlanırlar.
6- Kişiler arası Zeka :
Bu zeka türü, diğer insanlarla sözlü ve sözsüz iletişim kurma, gurup içinde işbirlikli çalışma yeteneklerini içerir, ruh halleri, huylar, yönelimler gibi insanlar arasındaki ilişki farklarını da ortaya koyar.
Bu zeka türünde gelişmiş insanlar,
kendilerini başkalarının yerine koyma ve onları anlayabilme,
duygu düşünce ve inançları ile özdeşleşebilme becerilerine sahiptirler. Öğretmenler,
danışmanlar,
politikacılar,
din görevlileri,
psikiyatristler bu zeka türünde gelişmiş insanlardır.

7- İçsel Zeka :
İnsanın, kendi duygularını, duygusal tepkilerinin derecesini, kendi biliş bilgisi sürecini tanıma, kendi öz benliğini anlama ve başkalarına ifade etme yetisidir. İnsanın kendi kişiliği, kendini aşma yeteneği içsel zekanın işleyen kısmıdır.
Bu zeka türünde gelişmiş insanlar,
başkalarının duygu ve düşüncelerini anlama, nesne ötesi konularda konsantre olma gibi konularda başarılıdırlar ve meditasyon yapmaktan hoşlanırlar.
Gardner, bu zeka türünün çok özel olduğunu ve diğer zeka türlerinin tümünü kapsadığını savunmaktadır.

ZEKAYI GELİŞTİRMEK İÇİN YAPILMASI GEREKENLER
Gardner'a göre, " ...tüm çocuklar bu zeka türlerine çeşitli düzeylerde sahip olarak doğarlar, bu zeka türlerinden bazılarına daha çok eğilimleri olabilir herkes bu zeka türlerinde sahip oldukları potansiyellerini geliştirebilir ( Gardner, N. ve Walters, J. M.,1985 ).
Her insan sahip olduğu zeka türlerini çeşitli yöntemlerle geliştirebilir.
1. Bedensel/Devin duyusal zekayı geliştirmek için
Dramatik bir oyunda görev alın,
bir fikir, düşünce veya duyguyla ilgili bir rol yapın.
Güncel olayları ya da modern buluşları inceleyerek mimiklerle anlatın (sessiz film oynamak gibi).
Fiziksel etkinlik ve fazla hareket gerektiren, yarışma olmayan bir oyunoynayın, örneğin, düşündüklerini el, kol hareketleriyle:ifade eden bir gurup içindeki insanların isimlerini öğrenin.
Halk dansı, koşma, yüzme ve yürüme gibi fiziksel aktivitelere katılın.
Ruh halinizi değiştirmek ya da karşılaştırmak için farklı yollardan yürümeyi deneyin.
Vücudunuzun bildiklerini ve fonksiyonlarının neler olduğunu daha da iyi anlamak için her gün yaptığınız ve fiziksel güç gerektiren kar küreme, çim biçme, bulaşık yıkama, aracınızı park etme gibi işlerde dikkatlice kendinizi gözleyin.

2.Sözel Dilsel zekayı geliştirmek için
Hoşlandığınız bir hikayeyi okuyun ve hikayenin sonunu kendiniz getirin.
Başkalarının fikirlerini dinleyin ve onlarla bir tartışmaya girin.
Her gün, yeni ve ilginç bir kelimenin anlamını öğrenin ve onu kullanmaya çalışın.
Sizi en çok ilgilendiren ve heyecanlandıran bir konuda, bir söylev verin.
Bir dergiye abone olun ya da günlük olaylarla ilgili izlenimlerinizi bir günlüğe yazın.


3. Görsel/Uzamsal zekayı geliştirmek için
Fikir veya düşüncelerinizi ifade etmek için "estetik araçlar" la (boya, kil, renkli ve keçeli kalemler gibi) çalışın. Örneğin 21. yüzyılın neye benzeyeceği hakkındaki düşüncelerinizi bu araçlarla anlatın:

Bilerek düş kurun; örneğin hayaliniz, ideal bir tatil yeri ve oranın olabildiğince görsel detaylarıyla ilgili olmalıdır.

Hayal gücünüzü artıracak çalışmalar yapın; kendinizi tarihin farklı bir döneminde hayal edin ya da kahramanınızla hayali bir sohbet yapın.

Fikir veya düşüncelerinizi başkalarına anlatmak için resim, maket, grafik ya da bir poster yapımı gibi çeşitli tasarım becerilerini kullanın.


4. Matematiksel/Mantıksal zekayı geliştirmek için
Hobinizin 4 ana noktasını belirleyin ve bu ana noktaların her biri altında 4 a!t başlık ve bu alt başlıkların her birinin altında da 4 alt nokta daha oluşturun.
İki nesneyi kıyaslama ve karşılaştırma yoluyla çözümsel düşünme egzersizleri yapın. Örneğin bir daktilo ve bilgisayarın kendine özgü 4 özelliğini ve sonra da bu iki nesnenin ortak 4 özelliğini bulun.

Genelde saçma olduğu düşünülen bazı konularda; gerekçeleri ile ikna edici bir açıklama yapın. Örneğin; futbolu basketbol topuyla oymamanın yararları, vb.

"Bilimsel yöntem" kullanımı gerektiren bir projede yer alın. Eğer bir aşçı değilseniz yemek yapmaya, tarifin en başından başlayın.


5. Müziksel Ritmik zekayı geliştirmek için
Ruh halinizi düzeltecek farklı türde müzikler dinleyin; örneğin, stresli bir durumda ya da sınav gibi korku yaratan durumlar öncesinde gevşemek için, enstrümantal müzik çalın.

Duygularınızı anlatmak için duşta bile şarkı söyleyin. Güncel bir melodi kullanın ve ailenizle ilgili basit bir şarkı besteleyin.
Mırıldanarak, kafanızın içinde değişik titreşimler oluşturun; örneğin, her seferinde ünlü harflerden birini değişik yükseklikte ve kalınlıkta kullanın.

Doğadan farklı sesler içeren kasetler çalın (deniz dalgaları, bir şelale, rüzgar, kar fırtınası ve hayvan sesleri gibi).
Kendinize doğanın örüntüsünden ve ritminden ne öğrenebileceğinizi sorun.


6. Kişiler arası zekayı geliştirmek için
Başarıyla tamamlanması gereken bir proje için farklı görevdeki güvenilir insanlarla bir araya gelin (takım aktivitesi ya da komite çalışması gibi).
Bir başkasını derinden ve olduğu gibi dinleme çalışması yapın.
Konuşan birini dinlerken genellikle "aklı kurcalayan" düşüncelere engel olun ve sadece bir noktaya, "onların ne dediğine dikkat edin.
Bir kimsenin mimiklerinden, sözsüz ipuçlarından onun ne düşündüğünü tahmin etmeye çalışın ve daha sonra tahmininizin doğruluğunu kontrol edin.
Herhangi biriyle konuşmadan iletişim kurmak için farklı yollar bulun. Örneğin yüz ifadeleriyle, vücut şekilleriyle, jestlerle ve seslerle.

7. İçsel Zekayı geliştirmek için
Rutin bir aktivite sırasında yoğun dikkat göstermeye çalışın. Bu, olup biten her şeyin farkında olmaktır. Örneğin düşünceler, duygular, hareket değişiklikleri ve ruhsal durumlar.

Eğer tarafsız olabiliyorsanız, dışarıdan bir gözlemci gibi duygu, düşünce ruh halinizi izlemeye çalışın.
Belirsiz durumları, bilinen örneklere uydurmaya çalışın. Örneğin '"kızgınlık durumu", "şakacılık durumu", "korku durumu"'.

Problem çözme stratejileri ve çözümsel düşünme süreci gibi durumlardaki çeşitli düşünme stratejilerinde taraflısı olun.
"Ben kimim" sorusuna 25 kelimeyle ya da daha kısa bir cevap yazın.
Sizi tatmin edene kadar üzerinde çalışmaya devam edin. Bir hafta süreyle her gün yeniden gözden geçirin ve gerekli olduğunu düşündüğünüz düzeltmeleri yapın.

Kaynak: http://adana.meb.gov.tr/sayfalar/cokluzeka2.htm

Kaynak: Hatice BAL

HİE/ Eğitim Teknolojisi Formatörleri Kursu

07-18 Haziran1999 - İZMİR

Hz. Muhammed'in 40 öğretim usulü

Hz. Muhammed, evrensel bir eğitim-öğretim sistemi getirmiş ve bütün kalpleri, bütün ruhları, bütün akılları, bütün nefisleri ideal ufka yükseltecek bir mesaj sunmuştur. Sadece O’nun getirdiği sistemdir ki hem ruhu, hem aklı hem de nefsi, yükselebilecek en son noktaya ulaştırmıştır. Efendimizin 1. Efendimiz, söylediği hakikatleri bizzat yaşayarak hayatıyla göstermiştir. 2. Dinî yükümlülükleri tedrîcî (yavaş yavaş, basamak basamak) bir sistemle öğretmiştir. 3. Öğretmede orta yolda durmaya ve insanları bıktırmaktan uzak durmaya riayet etmiştir. 4. Öğrenenler arasındaki kişisel farklılıkları göz önünde bulundurmuştur. 5. Karşılıklı konuşma ve soru-cevap şeklini kullanmıştır. 6. Yanlış düşünceyi söküp atmak ve gerçek doğru bilgiyi net bir şekilde muhatabın kafasına yerleştirmek için aklî ölçüleri kullanmıştır. 7. Muhataplarına soru yöneltmiş, böylece onların zeka ve bilgi seviyelerini ölçmüştür. 8. Mukayese ve örneklendirme metodunu kullanmıştır. 9. Benzetme ve halk arasında yaygın olarak kullanılan örnekleri kullanmıştır. 10. Anlattığı hususu, elinde herhangi bir şey ile yere ve toprağa çizerek bizzat göstermiştir. 11. Sözle beraber jest ve mimiklerini kullanmış ve el ile işaretlerde bulunmuştur. 12. Önemine binaen, halin mümkün kıldığı bir nesneyi bizzat eline almış, eliyle kaldırmış ve arkasından söyleyeceği hususu söylemiştir. 13. Muhataplarından bir soru gelmeden söze önce kendileri başlamıştır. 14. Muhatabının sorusuna eksik ve fazla olmadan cevap vermiştir. 15. Muhatabının sorusuna, onun ihtiyacına binaen sorduğundan daha fazlasıyla cevap vermiştir. 16. Muhatabını, güzel bir hikmete binaen, sorduğu sorudan daha önemli bir hususa yönlendirdiği de olmuştur. 17. Soru soranın sorduğu soruyu tekrarlamasını istemiştir. 18. Muhatabın aldığı cevabı tekrar etmesini istemiştir. Böylece cevap unutulmayacaktır. 19. Bildiği bir husustan dolayı kişiyi imtihan etmiştir ki bununla doğru cevap vereceği için kişiyi sena etmek, övmek istemiştir. 20. Önünde olan bir olaya karşı susma yolunu tercih etmiştir. 21. Öğretme esnasında meydana gelebilecek imkan ve fırsatları değerlendirmiştir. 22. Latife ve şaka yoluyla öğretmeyi tercih etmiştir. 23. Öğrettiği hususu yeminle tekit etmiş perçinlemiştir. 24. Öğretilen hususun önemine binaen sözü üç kere tekrar etmiştir. 25. Konunun önemini oturuşunu ve duruşunu değiştirerek ve sözü tekrar ederek göstermiştir. 26. Cevabı geciktirerek muhatabın sorusunu tekrar etmesini sağlayarak onu uyarmıştır. 27. Muhatabı intibaha sevk etmek için, onu omzundan veya elinden tutmuştur. 28. Muhatabı teşvik için veya onu sıkıntıya sokacak bir durumdan dolayı, bazı hususların gizli kalmasını yeğlemiştir. 29. Söyleyeceği hususun hafızalarda daha iyi yer etmesi veya ezberlenmesi için, sözü kısa ve öz bir şekilde ifade etmiş, daha sonra ise ayrıntılarına geçmiştir. 30. Cevabın birkaç madde ile verileceği durumlarda önce cevabın kaç maddeden oluştuğunu bildirmek için sayıyı söylemiş daha sonra saymıştır. 31. Va’z etme, nasihat etme ve öğüt verme metodunu kullanmıştır. 32. İnsanların şevklerini kamçılama veya neticesi elem verici hususlardan şiddetle uzaklaştırma (Tergib ve terhib) metodunu kullanmıştır. 33. Kıssa ve geçmiş ümmetlere ve insanlara dair haberlerle öğretme metodunu uygulamıştır. 34. Sorunun cevabının muhatabı utandırma ihtimali olan hususlarda önce nazik bir hazırlık süreci hazırlamış ve soruyu öyle cevaplandırmıştır. 35. Sorunun cevabının muhatabı utandırma ihtimali olan hususlarda üstü kapalı olarak kinaye yoluyla ve işaret ederek yetinmiştir. 36. Kadınlara öğretmeyi ve nasihat etmeyi de asla ihmal etmemiştir. 37. Halin gerektirdiği durumlarda öğretme hususunda azarlayıp paylamayı (ta’nif) ve kızmayı (gadab) da ihmal etmemiştir. Ne var ki onun paylaması ve kızması da merhamet yörüngesinde ve ümmetinin selameti için olmuştur. 38. Talim ve tebliğde, kitabeti (yazma metodunu) da kullanmıştır. 39. Yabancı dilleri (mesela Süryaniceyi) öğrenmesi için bazı sahabeleri görevlendirmiştir ki bu husus da günümüzde dünyanın dört bir tarafında İslam’ın güzelliklerini öğrenmek isteyenlere karşı yapılacak vazifenin çok önemli bir basamağını teşkil etmektedir. 40. Bizzat kendi mübarek zatıyla talimde bulunmuştur. Milli Gazete